Örtüşen hava fotoğraflarından nokta bulutu ve üç boyutlu yüzey oluşturulmasını açıklayan çizim.

Fotogrametri nedir? Fotoğraftan ölçülebilir haritaya

Fotogrametrinin fotoğraflardan nasıl ölçü ürettiğini, ortofoto ile nokta bulutunun farkını ve teslim doğruluğunun nasıl kontrol edileceğini öğrenin.

Özkaraaslan Harita5 dk okuma

Fotogrametri, bir nesnenin veya arazinin farklı açılardan çekilmiş görüntülerini kullanarak konum, biçim ve boyut bilgisi üretme yöntemidir. Haritacılıkta birbirini örten fotoğraflar; kamera bilgileri, koordinat verileri ve saha kontrolleriyle birlikte değerlendirilir. İhtiyaca göre ortofoto, üç boyutlu nokta bulutu, yüzey modeli veya bunlardan hazırlanan çizimler elde edilebilir.

Bir arsanın güncel görüntüsünü görmekle o görüntü üzerinde proje geliştirmek aynı gereksinim değildir. Teklif aşamasında önce verinin hangi karar için kullanılacağını belirlemek gerekir. Şantiye ilerlemesini karşılaştırmak, mevcut yüzeyi belgelemek ve malzeme hacmini hesaplamak farklı teslimler ister.

Fotogrametri fotoğrafları nasıl ölçüye dönüştürür?

Aynı detay birden çok fotoğrafta görüldüğünde görüntüler arasında eşleşmeler kurulabilir. Yazılım, bu ortak detayları ve kamera modelini birlikte değerlendirerek kameraların konumlarını ve sahnenin geometrisini hesaplar. Yeterli görüntü örtüşmesi, farklı bakışlar ve seçilebilen ayrıntılar bu hesabı destekler. Hareket bulanıklığı veya birbirine çok benzeyen dokular ise güvenilir eşleştirmeyi zorlaştırabilir.

Fotoğraflar İHA'dan, uçaktan veya yerden çekilebilir. Dolayısıyla fotogrametri yalnızca drone kullanmanın adı değildir. Yöntem aynı olsa da çekim mesafesi, bakış açısı, kamera ve çalışma alanı değişir. Haritalama işinde görüntülerin sahadaki koordinatlarla ilişkilendirilmesi, modelin ölçeğinin ve yerinin kontrol edilmesi ayrıca gerekir.

Çekim planında uçuş güzergâhıyla birlikte alanın sınırı, yükseklik değişimleri, görülemeyen yüzeyler ve kontrol noktaları ele alınır. İşlemenin ardından modelin kapsadığı alan incelenir. Veri boşlukları varsa ilgili bölge için ek görüntü veya tamamlayıcı saha ölçüsü planlanır.

Ortofoto, nokta bulutu ve yüzey modeli hangi işe yarar?

Fotogrametrik ürünler birbirinin yerine kullanılmaz. İstenen dosyanın adı kadar içeriği ve kullanım sınırı da önemlidir.

  • Çıktı: Ortofoto

    Gösterdiği bilgi: Geometrik düzeltmeleri yapılmış, koordinatlı görüntü altlığı

    Kontrol edilecek nokta: Koordinat sistemi, piksel boyutu, görüntü tarihi ve yerel bozulmalar

  • Çıktı: Nokta bulutu

    Gösterdiği bilgi: Görülebilen yüzeylerin çok sayıda üç boyutlu noktayla temsili

    Kontrol edilecek nokta: Nokta dağılımı, boşluklar, gürültü ve sınıflandırma

  • Çıktı: Sayısal yüzey modeli

    Gösterdiği bilgi: Bina ve bitki örtüsü gibi üst yüzeyleri de içerebilen yükseklik bilgisi

    Kontrol edilecek nokta: Modelin zemini mi, üst yüzeyi mi temsil ettiği

  • Çıktı: Arazi modeli

    Gösterdiği bilgi: Zemini temsil etmesi amaçlanan yükseklik yüzeyi

    Kontrol edilecek nokta: Zemin noktalarının yeterliliği ve yapılan ayıklamalar

  • Çıktı: CAD veya harita çizimi

    Gösterdiği bilgi: Seçilmiş detayların çizgi, nokta ve açıklamalarla gösterimi

    Kontrol edilecek nokta: Hangi detayların çizildiği, saha tamamlama ölçüleri ve teslim standardı

Koordinatlı GeoTIFF, görüntüyü konum bilgisiyle birlikte aktarır. Mühendislik hesabında kullanılacak bir modelde ise yüzeyin kapsadığı alan ve kontrol sonuçları incelenir. Dosyayla birlikte verilen tarih, referans sistemi ve kalite açıklamaları, verinin doğru kullanılmasını sağlar. Drone ile ortofoto hizmetinde görüntü tesliminin kapsamı ayrıca ele alınır.

Halihazır harita hazırlığında ise görüntüden üretimin yanında detayların tanımlanması, çizim ve gerekli saha kontrolleri bulunur. Fotogrametri bu üretimin veri toplama yöntemlerinden biridir. Halihazır harita hizmeti ile yalnız ortofoto teslimini bu yüzden aynı iş saymamak gerekir.

GSD neden doğrulukla aynı değildir?

GSD, görüntüdeki komşu iki piksel merkezinin zeminde temsil ettiği mesafedir. Örneğin 2 cm GSD ifadesi, görüntünün zemindeki örnekleme aralığını tarif eder. Bir ayrıntının görüntüde ne kadar seçilebileceğini anlamaya yardımcı olur; o ayrıntının gerçek koordinatına 2 cm hata ile yerleştirildiğini tek başına göstermez.

Doğruluk kontrolü iki ayrı soruyu yanıtlar: Model içindeki mesafeler ne kadar tutarlı ve model gerçek koordinatlarına ne kadar yakın? Yatay ve düşey sonuçlar ayrı değerlendirilir. Raporda kullanılan kontrol noktaları, koordinat farkları ve değerlendirme yöntemi birlikte okunur; böylece doğruluk ifadesinin hangi sonuca dayandığı görülür.

Kamera kalibrasyonu, görüntü geometrisi, konum verileri ve yer kontrolünün kalitesi sonucu etkiler. USGS'nin İHA görüntü kalibrasyonu rehberi de piksel örnekleme aralığının veri doğruluğunun doğrudan karşılığı olmadığını belirtir. Bu nedenle teslimde yalnız GSD rakamını değil, bağımsız kontrol sonuçlarını da isteyin.

Yer kontrolü ile bağımsız denetleme noktası nasıl ayrılır?

Yer kontrol noktalarının koordinatları sahada ölçülür ve modelin konumlandırılmasında kullanılabilir. Bağımsız denetleme noktaları ise değerlendirme için ayrılır; modelin konumlandırılmasına katılmadan sonuçla karşılaştırılır. Aynı noktayı hem çözümü kurmak hem de bağımsız başarı kanıtı göstermek için kullanmak bu ayrımı ortadan kaldırır.

Noktaların yalnız sayısı değil, alan içindeki dağılımı ve yükseklik çeşitliliği de önemlidir. Bir köşede toplanmış kontrol, sahanın diğer ucunu aynı biçimde temsil etmeyebilir. Noktanın görüntüde belirgin seçilmesi, koordinat ölçüsünün nasıl elde edildiği ve ölçünün belirsizliği de rapora yansıtılmalıdır.

RTK veya PPK konum bilgileri, görüntülerin konumlandırılmasını destekler. Teslim kontrolünde ise veri toplama yöntemine uygun bağımsız ölçüler kullanılır. PIX4D'nin teknik açıklamaları da yer kontrolü ile kalite değerlendirmesine ayrılmış noktaların farklı görevlerini gösterir. Kullanılan yazılım değişse de sonuç, çözümden bağımsız ölçüyle karşılaştırılabilir biçimde sunulmalıdır.

Hangi yüzeylerde ek ölçü veya dikkat gerekir?

Fotoğrafa dayalı yöntem, görüntüde görülebilen yüzeylerden bilgi üretir. Yoğun ağaç örtüsünün altında görünmeyen zemini yalnız üstten fotoğrafla eksiksiz ölçmüş sayamazsınız. Çatı örtüleri, dar boşluklar ve düşey yüzeyler de çekim geometrisine göre kısmen görülebilir. Cam, su ve yansıtıcı yüzeyler eşleştirmeyi veya yüzey yorumunu zorlaştırabilir.

Şantiyede hareket eden araçlar, değişen malzeme yığınları ve farklı günlerde çekilen alanlar ayrı bir sorun oluşturur. Birbirinden farklı tarihlerdeki yüzeyleri tek anın kaydı gibi yorumlamamak gerekir. Hacim hesabında da hangi yüzeyin ve hangi taban kabulünün kullanıldığı açıklanmalıdır; ortofoto tek başına hacim hesabı değildir.

Görünmeyen veya kritik detaylar için tamamlayıcı ölçüm yöntemi seçilir. İHA ile yersel ölçümün hangi işlerde birlikte kullanıldığını drone ve yersel ölçüm karşılaştırmasında inceleyebilirsiniz.

Fotogrametri işi isterken teslimi nasıl tarif etmelisiniz?

Başlangıçta saha konumunu ve sınırını, veriyi kullanacak ekibi, gereken çıktı türlerini ve hedef teslim tarihini paylaşın. Ardından koordinat referansı, düşey referans, hedef çözünürlük, doğruluk değerlendirmesi ve dosya biçimleri üzerinde anlaşın. Örneğin CAD çiziminde istenen detay katmanlarını, koordinatlı görüntüde ise kapsama alanını ve piksel boyutunu belirtmek işi somutlaştırır.

Teslim listesinin yanında çalışma tarihini, kontrol raporunu ve revizyon kapsamını yazılı belirleyin. CAD isteyen ekibin çizim katmanlarıyla yalnızca GeoTIFF isteyen ekibin ihtiyacı farklıdır. Çok büyük dosyalarda görüntüleme ve aktarım yöntemi de önceden konuşulmalıdır. Kuruma sunulacak bir altlık varsa o işin güncel teknik şartları ayrıca eşleştirilir.

Özkaraaslan Harita'nın fotogrametrik harita üretimi hizmetinde saha sınırı ve kullanım amacı, istenen ürünlerle birlikte değerlendirilir. Kocaeli'deki sahanızın konumunu ve veriyi hangi işte kullanacağınızı iletişim formunda yazabilirsiniz. Önce kullanılacak çıktıyı netleştirip ölçüm ve teslim kapsamını birlikte belirleyelim.

Kaynaklar

Projemi anlatayım

Sık sorulan sorular

Fotogrametri ile ortofoto aynı şey mi?

Fotogrametri üretim yöntemidir; ortofoto bu yöntemle elde edilebilen ürünlerden biridir. Aynı görüntülerden nokta bulutu ve yüzey modeli gibi başka çıktılar da hazırlanabilir. Teklifte hangi ürünlerin bulunduğu ayrı ayrı belirtilmelidir.

Daha küçük GSD her zaman daha doğru harita sağlar mı?

Daha küçük GSD daha sık görüntü örneklemesini ifade eder. Ancak koordinat doğruluğu; görüntü geometrisi, kalibrasyon, konum bilgileri ve kontrol ölçülerine de bağlıdır. Sonuç, yalnız piksel boyutuyla değil bağımsız denetleme noktalarıyla değerlendirilmelidir.

Fotogrametri görüntüsü tapudaki parsel sınırını kesin gösterir mi?

Görüntüde görülen çit, yol veya kullanım çizgisi ile kayıtlı mülkiyet sınırı aynı olmak zorunda değildir. Kadastro kayıtları ve gerekli teknik ölçüler ayrıca değerlendirilir. Görüntü altlığı tek başına hukuki sınırın veya yerinde aplikasyonun yerine geçmez.

PROJENİZİN SONRAKİ ADIMI

İhtiyacınıza uygun sonraki adım.

Konuyla ilgili bilgileri inceleyin ve projeniz için bir sonraki adımı belirleyin.

fotogrametrik harita üretimi hizmetinde