GES sahası için ortofoto ve topografya: neler hazırlanmalı?
Güneş santrali planlayan yatırımcı için yedi kalemlik harita listesi: sınıf tespiti yokken hangi kalemle başlanır, izin, plan ve tasarım aşamasında ne ısmarlanır, teklifte ölçek, nokta yoğunluğu, model türü ve kontrol raporu nasıl yazılır.
Güneş enerjisi santrali (GES) için ortofoto sahada neyin nerede olduğunu gösterir, topografya arazinin nerede kaç metre yükseldiğini ölçer. Bir hendek ortofotoda ince bir gölge gibi durur, derinliğini okuyamazsınız. Topografya ölçüsü aynı hendeğin derinliğini verir, ama çalılığın nereye kadar uzandığını söylemez. Panel yerleşiminde ikisi ayrı sorulara cevap verir, biri diğerinin yerine geçmez.
Yatırım dosyası ise bunlardan önce iki şey sorar: arazinin sınıfı ve saha sınırının koordinatı. Aşağıdaki liste resmî bir form değil; Kasım 2026 itibarıyla mevzuatın ayrı ayrı istediklerini ve tasarımın ihtiyacını tek sıraya koyuyor. Yedisini birden ısmarlamayın: sınıf tespiti yoksa birinci kalemle başlayın.
Veri: 1. Parsel sınırı ve köşe koordinatlı kroki
Aşama: Yer eleme
Ne için: Sınıf tespiti başvurusu, toprak koruma projesi
Teslimde neye bakılır: Datum ve dilim
Veri: 2. 1/25.000 ve arazi özellikleri için 1/10.000 veya daha büyük ölçekli harita
Aşama: İzin
Ne için: Toprak koruma projesi eki
Teslimde neye bakılır: Saha sınırının işlenmesi
Veri: 3. Onaylı halihazır pafta
Aşama: Plan
Ne için: Uygulama imar planı altlığı
Teslimde neye bakılır: Onay, ölçek, kadastral durum
Veri: 4. Arazi modeli ve eş yükseklik eğrileri
Aşama: Tasarım
Ne için: Eğim, su yolu, kazı ve dolgu
Teslimde neye bakılır: Nokta yoğunluğu, ölçüm tarihi
Veri: 5. Yüzey modeli
Aşama: Tasarım
Ne için: Ağaç, direk ve yapı gölgesi
Teslimde neye bakılır: Model türü
Veri: 6. Ortofoto
Aşama: Tasarım
Ne için: Yerleşim, engel, ortak altlık
Teslimde neye bakılır: Piksel boyutu, denetleme sonucu
Veri: 7. Kontrol raporu ve ham veri
Aşama: Teslim
Ne için: Üretilen katmanların kanıtı
Teslimde neye bakılır: Sapmalar, uygunluk belgesi
Uçuştan önce sınıfı öğrenin: tarım arazisindeki GES sahası kuru marjinal değilse başvuru ilerlemez
Tarım arazisinde ilk kapı arazi sınıfıdır. 4 Nisan 2026 tarihli Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik'in 7. maddesine göre santral kurulacak alan kuru marjinal tarım arazisi olmak zorundadır; başka sınıftaki talepler Toprak Koruma Kurulunun gündemine alınmaz.
Tapudaki "tarla" sınıfı göstermez; sınıfı, en az iki ziraat mühendisinin hazırladığı arazi etüt raporu belirler.
Mutlak, özel ürün veya dikili arazinin içinde kalan 2 hektardan küçük marjinal parça da çevresindeki sınıftan sayılır, yani ortofotoda boş görünen bir cep elenebilir. Sınıf tespiti izin yerine de geçmez, izni ayrıca alırsınız.
Yer elemede haritacıdan tek şey istenir: köşe koordinatlı kroki. Sınıf tespiti başvurusu saha sınırı ve koordinatlarıyla Tarım ve Orman Bakanlığının TAD Portal'ına girilir; arazi başvuranın değilse ilgi bağını gösteren belge de aranır.
1/25.000 veya daha büyük ölçekli topografik harita ve arazi özellikleri için 1/10.000 veya daha büyük ölçekli harita (plan işlerinde 1/25.000) toprak koruma projesinin ekidir. Projeyi ziraat mühendisi hazırlar; bu haritaları kuru marjinal sonucundan sonra ısmarlayın. İzin dosyasının ayrıntısını tarım dışı kullanım izni için kroki ve haritalar yazımızda bulursunuz.
Genel tarım dışı taleplerde aranan tarımsal kullanım bütünlüğü burada eleyici değildir: yönetmeliğin 9. maddesi yenilenebilir enerji santrallerinde alternatif alan ve bütünlük bulunmadığını kabul eder.
Tek koordinat sistemi seçilmeden katman ısmarlamayın
Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği koordinatları ulusal sistem TUREF'e, üç derecelik Transvers Mercator dilimine bağlar; Kocaeli'nin tamamı TM30 dilimindedir. Eski pafta ve çizimler ise ED50'de olabilir.
Saha sınırı ED50, panel yerleşimi TUREF ise iki katmanı dönüşümsüz üst üste koymak yerleşimi yanlış konumda gösterebilir. Kaymanın büyüklüğü konuma ve dönüşüme bağlıdır. Çizimi elle taşımak yerine her katmanın datumunu, projeksiyonunu ve epoğunu doğrulayın; proje için uygun dönüşümü harita mühendisi belirlesin.
Yönetmeliğe göre üretilen paftanın sol altında elipsoid, datum, başlangıç epoğu ve projeksiyon yazar. Ortofoto ve model dosyaları için aynı bilgiyi yazılı isteyin. TUREF ve TM30 görmelisiniz; ED50 yazıyorsa dönüşüm gerekir. Dönüşüm parametresi yalnız kendi proje alanı için geçerlidir, komşu işten taşınmaz.
Plan kademesi onaylı pafta ister
Saha uygulama imar planına gidecekse Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği açıktır: 1/1000 ölçekli plan, varsa kadastral durumu işlenmiş, en son onaylı halihazır harita üzerine çizilir. Bu haritaları 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 7. maddesine göre belediye veya valilik onaylar.
Ön lisans veya üretim lisansı olan santralde imar planı onayını ve yapı ruhsatını, 24 Temmuz 2026 tarihli rüzgâr ve güneş santrali imar ve ruhsat yönetmeliğine göre Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı verir (İmar Kanunu'nun 4. maddesindeki istisna dışında); planı plan müellifi hazırlar. Halihazır haritayı lisans sahibi hazırlatır ve ilgili idareye onaylatır.
Büyük sahada altlık birden çok paftaya bölünür: Ankara'da yaklaşık 200 hektarlık bir santralin plan raporunda 15 adet 1/1000 ve 2 adet 1/5000 halihazır pafta geçiyor. Haritanın içeriğini halihazır harita hizmet sayfamızda anlatıyoruz.
Plan dosyasında bir şart daha var: onaylı jeolojik-jeoteknik veya mikro bölgeleme etüt raporu olmayan alanda imar planı hazırlanamaz. Tarım dışı izin de tebliğden itibaren iki yıl içinde gerekli plan, ruhsat veya onay tamamlanmazsa geçersiz sayılır. Pafta işini iznin ertesine bırakmak bu süreden yer.
"Topografya" yazmak yetmez: ölçek, nokta yoğunluğu ve model türü teklifte görünmeli
İlk şart ölçektir: harita yönetmeliği her ölçeğe ayrı sınır koyar. Karesel ortalama hata (KOH), kontrol ölçüsüyle bulunan tipik sapmadır; tablodaki KOH sınırları 91. maddedeki formülle bulunur. Piksel sınırında uçuş koşullarından doğan ±%10 değişim kabul edilir.
Ölçek: 1/1000
Piksel üst sınırı: 10 cm
Konum KOH sınırı: 14,6 cm
Yükseklik KOH sınırı: 19,4 cm
Eğri aralığı: 1 m
Ölçek: 1/2000
Piksel üst sınırı: 20 cm
Konum KOH sınırı: 27,1 cm
Yükseklik KOH sınırı: 36,0 cm
Eğri aralığı: 2 m
Ölçek: 1/5000
Piksel üst sınırı: 30 cm
Konum KOH sınırı: 44,5 cm
Yükseklik KOH sınırı: 59,1 cm
Eğri aralığı: 5 m
Varsayımsal örnek: arazi %5 eğimli olsun. Eğriler arası yatay mesafe, aralık bölü eğimdir: 1/1000'de 1 m / 0,05 = 20 m, 1/5000'de 5 m / 0,05 = 100 m. İki eğri arasındaki yüz metrede kalan küçük bir su yolu eğrilere yansımaz. Bu yüzden 1/5000 panel dizisi çizmek için kaba kalabilir.
Şekil 1: Varsayımsal %5 eğimde aynı su yolu, eğri aralığı 1 m iken görünür, 5 m iken kaybolur.
İkinci şart nokta yoğunluğudur. Yönetmelik eş yükseklik eğrisi için ölçülen nokta sayısına hektarda 25 alt sınırını koyar. Varsayımsal örnek: 30 hektarlık saha için alt sınır 30 × 25 = 750 noktadır. 10 m karelajda hektara 10.000 / (10 × 10) = 100 nokta düşer, saha 30 × 100 = 3.000 nokta eder. İki iş de "topografya" adıyla teklif edilebilir, dört katlık fark ancak sözleşmeye yazılırsa görünür. Ölçeği ve nokta aralığını teklif almadan önce tasarımcıdan yazılı alın.
Üçüncü şart model türüdür. Arazi modeli yapı ve bitkisi çıkarılmış çıplak yüzeydir, yüzey modeli yapı ve bitkiyi de içerir. Kazı, dolgu ve su yolu arazi modeliyle, ağaç ve direk gölgesi yüzey modeliyle çalışılır. Hangi eğimin kabul edileceğine konstrüksiyon tasarımı karar verir; harita eğim hesabını taşıyacak yüzeyi sağlar. Otlu veya çalılı sahada görüntüden üretilen yüzey zemini değil bitkinin üstünü okur; çıplak zeminin nasıl elde edileceğini teklifte yazdırın.
Ortofoto üretiminde görüntüyü düzeltmek için kullanılan model tasarım modelinin yerini tutmaz. Yönetmelik o modele 1/1000'de 10 m, 1/2000 ve 1/5000'de 30 m'ye kadar grid aralığı tanır. Bu aralık su yolu hesabına yetmeyebilir, bu yüzden tasarım modeli teklifte ayrı kalem olmalı.
Küçük bir yükseklik farkı büyük hacme dönüşür. Varsayımsal örnek: 30 hektar 300.000 m²'dir. Hacim bütün alanda sabit bir tasarım kotuna göre hesaplanıyorsa, modelin tamamı 5 cm yukarı veya aşağı kayınca 300.000 × 0,05 = 15.000 m³ fark çıkar. Yönetmeliğin kesit kontrolü bu kaymayı elemez: yükseklik sınırı 5 cm'nin çok üstündedir, hacim toleransı da yoktur. Kazı ve dolgu miktarı karar verecekse kabul edeceğiniz hacim farkını metreküp olarak sözleşmeye yazın.
Sahadaki bina köşesi, ağaç gövdesi ve elektrik direği uydu alıcısıyla (GNSS) doğrudan alınmaz, bu noktalar için total station gibi yersel ölçü planlanır. İşin ikisi arasında nasıl bölündüğünü drone ile yersel ölçüm seçimi yazımızda bulursunuz.
Ortofoto teklifi: piksel doğruluk değildir, ölçütü ve izni yazın
Yönetmelik piksel ile konumu ayrı maddede ister. Birincisi çekimle sağlanır, ikincisi ölçüyle kanıtlanır. Yer kontrol noktası görüntüyü zemine bağlar. Kanıtın bir parçasını denetleme noktası verir: koordinatı bilinen ama görüntüyü bağlarken kullanılmayan nokta. Sapmaların KOH'u yukarıdaki konum sınırıyla karşılaştırılır.
Denetleme noktası sayısı, kullanılan yer kontrol noktalarının en az %30'u olmalı ve hiçbir durumda dörtten az kalmamalı. Raporda bu noktaların ayrı listelenmesini ve sapmalarını isteyin. Ortofotonun nasıl üretildiğini drone ile ortofoto haritalama sayfamızda anlatıyoruz.
Teklifte sorulacak diğer ölçütler:
Kalem: Yer kontrol noktası
Teklife yazılacak ölçüt: En az C3 derece (yönetmeliğin ağ sınıfı)
Kalem: Bindirme
Teklife yazılacak ölçüt: İleri yönde en az %70, enine en az %30
Kalem: Ortofotoların birleştiği yer
Teklife yazılacak ölçüt: Kayıklık en fazla iki piksel (10 cm pikselde 20 cm)
Bu ölçütler yönetmeliğin fotogrametri bölümünden gelir. O bölüm özel üreticiyi de bağlar, ama klasik hava fotoğrafı düzeniyle yazılmıştır: metrik kamera ister, drone'u ayrıca anmaz. Ortofoto kuruma sunulacaksa ölçütü o kurumdan öğrenin. Sunulmayacaksa tablodaki ölçütleri teklife olduğu gibi yazdırın; üretici birinden sapacaksa yerine koyduğu sayıyı ve gerekçesini belirtsin.
Aynı bölüm uçuşu Nisan başı ile Ekim sonu arasına, öğleye yakın saatlere ve 30° üzeri güneş yüksekliğine bağlar; dönem ve saat dışına çıkmayı zorunlu hallerde idare onayına bırakır. Kuruma sunulacak işte kış uçuşunu bu onay olmadan planlamayın. Özel işte kışın uçulacaksa uçuş tarihini yazdırın, teslimi denetleme noktası sapmalarına bağlayın.
Sivil Havacılık Genel Müdürlüğünün Temmuz 2026 talimatı, görerek yürütülen ticari uçuşta en az P1 lisansı ister (eski belgeler 31 Temmuz 2027'ye kadar geçerlidir); izin ihtiyacını sahanın bölgesi belirler. Pilot lisansını ve izni kimin alacağını teklifte yazdırın.
Kontrol raporu ve ham veri teklife yazılmazsa kendiliğinden gelmez
Yönetmelik arşivlenecek belgeler arasında ham GNSS ve RINEX verisini, koordinat çizelgelerini, ölçü krokilerini, yapım ve kontrol raporlarını sayar. Bu liste idareler için yazılmıştır, özel sözleşmeye kendiliğinden geçmez. Teklif aşamasında kalem kalem isteyin.
Raporda iki oran arayın: konum kontrolünde detay noktalarının en az %5'i GNSS ile yeniden bulunur, çizim kontrolünde paftaların en az %10'u araziyle karşılaştırılır. Aletler için iki yılda bir kontrol ve uygunluk belgesi aranır; belgenin tarihini de görün.
Dosya olarak ortofoto için GeoTIFF, nokta bulutu için LAS, çizim için DWG veya Netcad'in NCZ biçimini isteyebilirsiniz.
Başvurmadan önce üç kuruma götüreceğiniz sorular
Tarım ve orman il müdürlüğüne: Kroki ve haritada hangi datum kabul ediliyor, parsel büyük ova koruma alanında, toplulaştırma sahasında veya içme suyu havzasında mı?
Büyükşehir veya ilçe belediyesine: Kocaeli çevre düzeni planının notlarında alan veya kurulu güç eşiği var mı, lisanssız santralde plan hangi kademeden başlıyor?
Dağıtım şirketine veya EPDK başvuru birimine: Bağlantı ve lisans dosyasında saha koordinatı hangi biçimde isteniyor?
Uyuşmazlık veya somut izin kararı için avukata ya da kararı veren kuruma başvurun.
Yer eleme mi, tasarım mı: sınıf tespiti başlatır
Bir GES sahası için iki sipariş yolu var. Birinci yol yer elemedir: arazi hâlâ elenebilirken birinci kalemi hazırlatır, gerisini sınıf tespitine kadar bekletirsiniz. İkinci yol izin, plan ve tasarımdır: ikinci kalemden yedinciye kadar hepsini tek koordinat sistemi ve tek kontrol raporuyla ısmarlarsınız; üçüncü kalem yalnız saha plana gidecekse gerekir.
Ölçüt şu: sınıf tespiti elinizde değilse birinci yoldan gidin. Tespit başka bir sınıf gösteriyorsa bu sahada santral yatırımı için sipariş vermeyin; tarımsal amaçlı çatı ve sulama GES'i ayrı değerlendirilir. Kuru marjinal çıktıysa il müdürlüğünün büyük ova, toplulaştırma ve içme suyu havzası cevabına bakın: engel yoksa ikinci yoldan gidin, engel varsa o kalkmadan sipariş vermeyin. Saha tarım arazisi değilse sınıf yerine plan durumunu öğrenin; plan gerekiyorsa üçüncü, gerekmiyorsa dördüncü kalemden başlayın.
Şekil 2: Siparişin kapsamını önce sahanın tarım arazisi olup olmadığı, sonra sınıf tespiti belirler; ikinci yola kuru marjinal sonuç ve üç alanda da engel çıkmamasıyla geçilir.
Drone ile ortofoto, plankote ve halihazır haritayı Başiskele'deki ofisimizden Kocaeli'nin 12 ilçesinde veriyoruz. Halihazır harita, kübaj hesabı ve ortofotoyu bir arada 2026'da İzmit'te Kavanlar Endüstriyel Yapı A.Ş. için yaptık; bu iş güneş santrali değildi. Ada-parsel, ilçe ve varsa tespit yazısını iletişim sayfamızdan gönderin.
Kaynaklar
PROJENİZİN SONRAKİ ADIMI
İhtiyacınıza uygun sonraki adım.
Konuyla ilgili bilgileri inceleyin ve projeniz için bir sonraki adımı belirleyin.
Kocaeli Halihazır Harita Üretimi