Halihazır harita ile plankote farkı: hangi işe hangisi?

Halihazır harita, bir alanın bugünkü durumunu gösteren ölçekli haritadır: arazi, yapılar, yollar, kotlar. Plankote, bina yapılacak parselin kotlarını ve üzerindeki mevcut detayları gösteren ölçekli çizimdir. İkisi sahada aynı aletle, aynı türden noktalar ölçülerek çıkarılabilir; asıl fark, çizimin ofisten sonra nereye gittiğindedir.

Belgeyi bir idare onaylayacak ve üzerine plan çizilecekse halihazır harita istersiniz. Bir mimar üzerine bina oturtacak, girişteki +0.00 kotunu ona bağlayacaksa plankote istersiniz. Seçime belgeyi kimin kullanacağından başlayın; alanın genişliği ikinci sorudur.

Hangi belgeyi isteyeceğinizi işiniz belirler

• İşiniz: Uygulama imar planı hazırlatıyorsunuz

  İsteyeceğiniz belge: Onaylı halihazır harita

  Talebinize yazın: 1/1.000 ölçek, kadastral durum, tasdik edecek idare

• İşiniz: Tek parselde konut veya apartman projesi çizilecek

  İsteyeceğiniz belge: Plankote

  Talebinize yazın: Kotun bağlandığı nokta, nokta sıklığı, dayanak ve ölçek, yol ve sınır boyu kotları

• İşiniz: Arsa almadan önce eğimi ve bina oturumunu görmek istiyorsunuz

  İsteyeceğiniz belge: Plankote

  Talebinize yazın: Parsel sınırı dahil çalışma alanı, ölçek

• İşiniz: Fabrika, site veya birden çok parselli saha planlıyorsunuz

  İsteyeceğiniz belge: Halihazır harita

  Talebinize yazın: Onay gerekip gerekmediği, çalışma sınırı, çevre yolları, eğri ve model ihtiyacı

• İşiniz: Parsel içinde peyzaj, drenaj veya altyapı tasarlanacak

  İsteyeceğiniz belge: Plankote

  Talebinize yazın: Duvar, şev, rögar gibi görünür detaylar

• İşiniz: Altyapı hattı parselin dışına uzanıyor

  İsteyeceğiniz belge: Halihazır harita; uzun hatta koridor boyunca çıkarılan şeritvari harita

  Talebinize yazın: Güzergâh, koridor sınırı

• İşiniz: Kazı ve dolgu hesaplanacak

  İsteyeceğiniz belge: Zemin yüzeyi için parselde plankote, geniş sahada halihazır; hacim için ayrıca kübaj hesabı

  Talebinize yazın: Hacmin hesaplanacağı yüzey, ilk ölçüm tarihi, arazi modeli

• İşiniz: Binanın yola göre kotu soruluyor

  İsteyeceğiniz belge: İkisi de değil: idarenin yol kotu tutanağı veya kot kesit belgesi

  Talebinize yazın: Ada ve parsel, aplikasyon krokisi

• İşiniz: Parsel köşesi veya komşu sınırı soruluyor

  İsteyeceğiniz belge: İkisi de değil: aplikasyon, yani sınırın sahada gösterilmesi

  Talebinize yazın: Ada ve parsel

Plan, yol kotu ve sınır satırlarını mevzuat belirler; ötekilerde seçim sizin ve tasarımcınızındır. Fabrika ve sitede tasarımcı parselin dışındaki yolu, dereyi ve komşu yapıyı da görmek ister; bunlar parsele veya adaya bakan bir plankoteye kendiliğinden girmez. Saha ileride imar planına altlık, yani planın üzerine çizildiği harita olabilecekse ölçeği ve onay koşulunu baştan yazdırın, sonradan çevirmek ayrı iş çıkarır.

Son iki satır plankoteyle karışabilir, çünkü plankote çiziminde de kot ve parsel çizgisi vardır. Plankote arazinin bugünkü kotunu söyler; yol kotu tutanağı, idarenin yola verdiği kotu. Mimar ikisini birlikte kullanır, biri ötekinin yerine geçmez. Kot kesit belgesinin nasıl okunduğunu kot kesit ve kırmızı, siyah kot okuma yazısında bulursunuz.

Çizimdeki parsel çizgisi de sınır tespiti sayılmaz. Aplikasyon, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün esaslarına bağlı ayrı bir iştir.

Halihazır harita ile plankote yan yana: ölçüm benzer, onay zinciri farklı

• : Asıl işi

  Halihazır harita: İmar planına altlık, geniş alanda mevcut durum verisi

  Plankote: Mimari projeye kot ve zemin verisi, kazı hesabına girdi

• : Kim onaylar

  Halihazır harita: Yerleşim yeri haritasında belediye veya valilik tasdik eder

  Plankote: İmar Kanunu'nda yazılı tasdik mercii yok; idarenin şartı varsa ona bakılır

• : Kapsadığı alan

  Halihazır harita: Plan alanı, tesis sahası, birden çok parsel

  Plankote: Parsel veya ada

• : Ölçek

  Halihazır harita: Uygulama imar planı 1/1.000 hazırlandığı için bu ölçek; başka işte sözleşme belirler

  Plankote: İdare şartı veya sözleşme belirler

Farkı yaratan satır onaydır. 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 7. maddesi, yerleşim yerlerinin halihazır haritaları için tasdik merciini belediye ve valilik olarak yazar. Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 21. maddesi de imar planlarının en son onaylı halihazır harita üzerine çizilmesini ister.

İmar Kanunu plankote için böyle bir zincir kurmaz. Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği plankote diye bir ürün tanımlamaz; ad, mimari proje kurallarından ve belediye uygulamalarından gelir.

Adının geçmemesi plankoteyi kuralsız bırakmaz. Yönetmeliğin 5. maddesi, gerçek ve tüzel kişilerin ürettirdiği 1/5.000 ve daha büyük ölçekli haritaları da bağlar. Bu ölçeklerde istediğiniz plankote için teklife yönetmeliğe uygunluk şartı yazdırabilirsiniz.

Teklifte "plankote" yazması yetmez, üç şeyi sözleşmeye geçirin

Harita yönetmeliği tanımlamadığı için sözcük tek başına saha işini belirlemez. Başka illerin belediye metinlerinde plankote kimi yerde arazi kotlarının ve mevcut tesisin ölçekli çizimidir, kimi yerde parselin 5 m karelajla, yani 5 m arayla kurulan kare ağla ülke koordinatlarında çıkarılmış sayısal haritası. Bu tanımlar Kocaeli'yi bağlamaz, ama sözcüğün ne kadar geniş kullanıldığını gösterir.

Varsayımsal örnek: 2.000 m²'lik bir parsel düşünün.

• Ölçüt: Yönetmeliğin eş yükseklik eğrisi için alt sınırı, 25 nokta/hektar

  Hesap: 2.000 / 10.000 × 25

  Nokta sayısı: 5

• Ölçüt: 5 m karelaj, her nokta 25 m²

  Hesap: 2.000 / 25

  Nokta sayısı: 80

• Ölçüt: Fark

  Hesap: 80 / 5

  Nokta sayısı: 16 kat

Şekil 1: Alt sınırda noktaların arasında geniş boşluklar kalır, 5 m karelajda parselin her kesiminde ölçülmüş nokta bulunur.

Beş nokta harita yönetmeliğinin 45. maddesindeki sayısal alt sınırı tutturur, ama o noktalarla mimardan kademeli giriş veya istinat duvarı çözmesi beklenemez. Madde de sayı ve dağılımı ölçek ile eğime göre idarenin belirleyeceğini söyler. O yüzden teklifte "plankote" kelimesinin yanına üç şey yazdırın.

Birincisi kotun bağlandığı nokta. Binanın +0.00'ı hangi kota bağlanacaksa onun yerini ve değerini belgede görün. Bakanlığın eski Mimari Proje Düzenleme Esasları bu kotu "plankote röper kotu" diye anar; blok köşeleri, rampalar ve istinat duvarları ona göre kotlandırılır.

İkincisi nokta sıklığı. İdarenin şartı varsa onu esas alın; yoksa karelaj aralığını veya hektar başına nokta sayısını çizimi kullanacak mimarla belirleyip yazdırın; şev dibi ve duvar gibi eğimin kırıldığı yerlerin ayrıca ölçüleceğini de ekleyin.

Üçüncüsü dayanak ve ölçek. Koordinat sistemini (ülke sistemi TUREF, Kocaeli'nin tamamında üç derecelik TM30 dilimi) ve ölçeği yazdırın; dayanak yazmıyorsa çizimi plan veya komşu paftalarla güvenle çakıştıramazsınız.

Ad iki yönde de yanıltabilir. "Halihazır harita" diye gelen teklif tasdik yazmıyorsa o belgeyi plan altlığı saymayın; hektarlarca saha için "plankote" diye gelen teklifte de çevre detaylarının ölçülüp ölçülmeyeceğine bakın. Teklifin adına değil, bu üç maddeye, plan altlığı isteniyorsa tasdik şartına bakın. Birden çok teklifiniz varsa plankote tekliflerini aynı kapsamda karşılaştırma yazısındaki gibi kalem kalem yan yana koyun.

Ölçek, yükseklikte ne kadar pay bıraktığınızı belirler

Halihazır haritanın eğrisinden bina kotu okuyacaksanız önce ölçeğin bıraktığı payı görün. Tablodaki değerler harita yönetmeliğinin eğri ve kontrol hükümlerinden çıkar. Sınırlar karesel ortalama hatadır, yani kontrol noktalarındaki sapmaların tek sayıyla özeti; tek bir noktanın hatası değildir.

• Ölçek: 1/500

  Eğri aralığı: 1 m

  Eğriden hesaplanan kot sınırı: 14,2 cm

• Ölçek: 1/1.000

  Eğri aralığı: 1 m

  Eğriden hesaplanan kot sınırı: 29,2 cm

Varsayımsal örnek: Mimar bina girişini yol kotundan 45 cm yukarıda kuracak. Eğriden hesaplanan kot için kontrol sınırı 1/1.000 haritada 29,2 cm, 1/500 haritada 14,2 cm'dir. İki ölçekte de bu kararı eğriye bırakmayın.

Arazinin biçimini eğriden okuyun, bina kotunu ölçülmüş noktadan alın: harita yönetmeliği, detay noktasının yatay konumu ve yüksekliği için 7 cm'den iyi doğruluk ister. Plan için çizilmiş 1/1.000 pafta plan ölçeğini karşılar, ama parseldeki rampa kararını tek başına taşımaz.

Parselde arazinin biçimini daha sıkı okumak istiyorsanız 1/500 isteyin: eğri aralığı 1/1.000 ile aynıdır, doğruluk sınırı daralır. Daha küçük ölçeklerin sınırlarını ve eğriyle modelin farkını eş yükseklik eğrisi mi arazi modeli mi yazısında bulursunuz.

Halihazır haritadan plankote çıkabilir, plankoteden plan altlığı çıkmaz

Parseldeki ölçülmüş noktalar mimarla belirlediğiniz sıklığı karşılıyorsa halihazır haritadan plankoteye inebilirsiniz. Önce haritanın ölçüm tarihine, koordinat ve kot dayanağına bakın. Parsel içinde yalnız eğri varsa eksik kesim için ek ölçüm gerekir; yeni noktalar eski dosyayla ortak noktalarda kontrol edilir. Ölçüm eskiyse eski plankote güncellenir mi, yeniden mi ölçtürülür yazısındaki ölçütleri kullanın.

Ters yön kapalıdır. Plan onaylı halihazır harita üzerine çizilir, plankote bunun yerini tutmaz.

Onaylı halihazır da planı tek başına başlatmaz: Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği, onaylı jeolojik-jeoteknik veya mikro bölgeleme etüt raporu olmayan alanda plan hazırlanmasını ve onaylanmasını yasaklar.

Şekil 2: Geçiş tek yönlüdür ve iki durakta koşula bağlıdır: halihazırdan plankoteye ölçülmüş nokta, onaylı halihazırdan plana etüt raporu gerekir.

Sık sorulan sorular

Aynı ölçümle ikisini de alabilir miyim?

Baştan planlanırsa evet. Saha halihazır ölçeğinde, binanın oturacağı parsel daha sık noktayla ölçülür; iki belge aynı kontrol noktalarına ve aynı dayanağa bağlanır.

Kocaeli'de halihazırı hangi idare tasdik eder?

İmar Kanunu'nun 7. maddesi belediye ve valiliği sayar, ilçe ile büyükşehir arasında ayrım yazmaz. Kocaeli'de büyükşehir sınırı il sınırıdır, yani her parselde ikisi de vardır. Dosyanızda onayı hangisinin vereceğini ilçe belediyesinin imar müdürlüğü söyler.

İkisi tapu işleminde kullanılır mı?

Tapuya işlenecek değişiklikte ikisi de yetmez; ikisi de mevcut durumu gösteren ölçüm belgesidir. Parseli bölerken (ifraz) tescile konu harita hazırlanır; birleştirme (tevhid) ve cins değişikliği de kendi kurallarıyla yürüyen ayrı işlemlerdir. Somut dosyada veya uyuşmazlıkta tapu müdürlüğüne ya da avukata başvurun.

İmar müdürlüğüne iki soru, ölçüm için üç bilgi

Yeni bina dosyasında Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği başvuruya aplikasyon krokisi ile tapu kaydını eklemenizi, idareden de imar durum belgesi ve yol kotu tutanağı almanızı ister. Plankote isteği ise idareye göre değişebilir.

İmar müdürlüğüne iki şeyi sorun: dosyada plankote istiyor musunuz, istiyorsanız hangi ölçek ve nokta sıklığında; halihazır harita onayını kim yapıyor, teslim şartı ne?

İki ölçümü de Başiskele'deki ofisimizden Kocaeli'nin 12 ilçesinde yapıyoruz; kapsamı plankote ölçümü ve halihazır harita üretimi sayfalarında bulabilirsiniz. 2026'da İzmit'te Kavanlar Endüstriyel Yapı için halihazır haritayı kübaj ve ortofotoyla birlikte yaptık.

İletişim sayfasından yazarken üç bilgiyi ekleyin: ada ve parsel ya da çalışma sınırı, belgeyi kimin hangi işte kullanacağı, varsa idarenin yazılı isteği.

Kaynaklar

• Harita Genel Müdürlüğü, Büyük Ölçekli Harita ve Harita Bilgileri Üretim Yönetmeliği, konsolide metin

• Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 3194 sayılı İmar Kanunu, Ocak 2026 kopyası

• Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği, 22 Ocak 2026 konsolide metin (alomaliye.com kopyası)

• Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği, 1 Temmuz 2026 konsolide metin (alomaliye.com kopyası)

• Bayındırlık ve İskan Bakanlığı, Mimari Proje Düzenleme Esasları (ÇŞB Manisa kopyası)

• Kartal Belediyesi, PR-37.0 prosedürü

• Gaziantep Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliği (Şahinbey Belediyesi kopyası)